» » Nerv sistemasining fiziologiyasi

Nerv sistemasining fiziologiyasi

28 2014,
17 889
0

Nerv sistemasining ahamiyati. Buyuk fiziolog olim I.P. Pavlov nerv sistemasining ikki muxim funktsiyasi, yani oliy va tuban funktsiyalari bor deb oqittirilib otgan edi. Oliy funktsiya organizmning tashqi dunyo bilan aloqasini taminlab turadi, hamda uning hulq atvorini muxit sharoiti bilan boglangan holda belgilaydi. Tuban funktsiyasi esa organizmdagi barcha toqimalar, xujayralar, organ va sistemalarni boshqarib turadi.

Nerv sistemasining oliy funktsiyasi oliy nerv faoliyati tomonidan amalga oshiriladi,unda katta miya yarim sharlari va postlok osti yadrolari ishtirok etadi.Tuban funktsiyasi esa oliy nerv faoliyati va nerv gumral yol bilan boshqarilib boriladi.Nerv sistemasida ikkita bolim tafovut qilinadi:

1. Markaziy nerv sistemmasi (MNS bosh miya va orqa miya kiradi).2. Periferik nerv sistemasi (PNS barcha organlarga boradigan nervlar).MNS va PNS nerv xujayralari yoki neyronlardan tashqil , topgan. nerv xukjayralari yoki neyronlar shakli va hajmi jixatidan xar xil boladi. Xar bir neyronlar shakli va xajmi jixatidan xar xil boladi. Xar bir neyronning tanasi, bir talay kalta osimtalari dendritlar va bitta uzun osimtasi aksani bor. Nerv xujayralarining tanasi va ularning dendritlari toplanib, kul rang moddani tashqil qiladi. Miyaning oq moddasi esa miyalin pardasi bilan qoplangan nerv tolalari (oksonlar) dan tashqil topgan. bu tolalar miya doirasidan tashqariga chiqib, miya markazining turli organlar bilan boglab turadigan nervlarni xosil qiladi. Xar bir neyronda yadro va protoplazma mavjud. Neyron tashqi tomondan yarim otkazgich membrana pardasi bilan orab olingan bolib, u tufayli neyron ichida va tashqarisida ionlar qontsentratsiyasi belgilangan normada saklanadi.

Qozgalish tufayli membrananing ionlar otkazish qobilyaiti ozgaradi, natijada u erda potentsiallar ayirmasi vujudga keladi. Barcha nerv xujayralari qon tomirlari bilan yaxshi taminlangan bolib, u erda qon harakati juda intensiv boladi.Nerv tolasini nerv xujayrasidan ajratsak, u degeneratsiyalanadi, lekin malum vaqt otishi bilan degeneratsiyalangan nerv tolasi harakatlanuvchi muskullargacha qayta tiklanishi mumkin.Nerv tukimasining funktsional xossalari - qozgaluvchanlik va otkazuvchanlikdan iborat.Qouzgaluvchanlik organizmning tashqi muhitdan ham, ichki muhitdan ham keladigan xar xil tasirotlarga javob bera olish qobilyaitidir.Otkazuvchanlik qozgalishni otkaza olish xususiyatidir.Tasirot berilganidan keyin nerv sistemasida fiziologik protsess roy beradi, qozgalish deb shunga aytiladi. Bu qozgalish nervlar boylab ozatiladi.Markazdan qochuvchi, markazga intiluvchi va aralash nervlar tofovut qilinadi.Markazga intiluvchi nervlar impulsni muskul sezgi organilaridan nerv sistemasining markaziy bolimiga otkazadi. Bu nervlar sezuvchi nervlar impulsni markaziy bolimmidan periferrizdagi ishchi oarganlarga otkazadi. Bular harakatlanuvchi nervlar deb ham ataladi.

Inson haqida qo'shimcha ma'lumot bizda.

.

-. TAS-IX!

, , , ,
SKACHAT-BESPLATNO.INFO 2013-2019