» » Suyakli baliqlar sinfi

Suyakli baliqlar sinfi

30 2014,
4 106
0

Tayansh iboralar: skeleti, suyakdan tashkil topgan, tangashalari, suzgish kanotlari, nerv sistemasi va sezuv organlari, ovqat xazm qilish, nafas olish organlari, jabra kopkogi, qonaylanish tizimi, siydik tanosil tizimi.Umrtkasi amfsel tipda, tana va dum bulimi, miya kutisi, visseral skelet yoylari, suzgish kanotlar skeleti. Kenja sinflar katta turkumlar, turkumlar, vakillari.Er yuzasida barsha suv xavzalarida tarkalgan. Bu sinf umrtkali hayvonlar ishida eng kup turlisi, 20 mingga yakin turni uz ishiga oladi. Suyakli baliqlarning skeleti suyakdan tuzilgan yoki skeletida xamma vakt malum mikdorda koplagish suyaklar buladi. Terilari suyak tangashalar bilan koplangan bulib, xesh kashon plakoid tangasha bulmaydi. Jabra yoriqlari suyakdan tuzilgan jabra kopkogi bilan yopilibturadi. Kloakasi yuk, dumlari teng pallali gomoserkal va geteroserkal tiplarda buladi. Kizilungashning ustki old tomonida xavo pufagi bor. Arterial konus kupshilik suyakli baliqlarda yukolib ketadi. Korin aortasining yurak korinshasidan chiqkan kismi kengayib aorta sugonini xosil kiladi. Kupshiligida uruglanish prosessi tashki va ikralari mayda. Jabraaro tusik bulmaydi va jabra yaproklari jabra yoylariga joylashadi.Suyakli baliqlarning tuzilishini olabuga baligi misolida kurib chiqamiz.Teri koplagishlari. Okunning terisi suyak tangashalar bilan koplangan. Terisi shilimshik modda ishlab chiqaruvshi bezlarga boy buladi. Shilimshik modda suzganda gavdasining suvga ishkalanishini kamaytiradi.Nerv sistemasi va sezuv organlari. Bosh miyasi togayli baliqlarning bosh miyasiga nisbatan ansha sodda tuzilgan. Avvalo, uning ulshami kichiq, oldingi miya yarim sharlarining kopkogi epiteliy bilan koplangan bulib, nerv moddasi bulmaydi.Kurish organi kuz xamma baliqlardagi singari yumalok kuz gavxaridan, yassi shox pardadan iborat bulib, uzokdan kurolmaydi. Kuz kosasining orqa tomonida joylashgan uroksimon usimta, kuz gavxarini siljitib turadi.Eshituv organi faqat ishki kulokdan iborat va baliqlarning uzaro kontaktida katta axamiyatga ega. Kupshilik baliqlar tishlari, suzgish kanotlarining ishkalanishi, xavo pufaklari yordamida xar xil ovozlar chiqaradi.Yon shizik organi teri ostida kanal xosil kiladi.

Bu kanal tashki muxit bilan, kator tangashalardan chiqkan teshikshalar bilan tutashadi. Kanal devorida nerv ushlari joylashadi. Yon shizik organi suvning okimim va bosimini aniklaydi.Ovqat xazm qilish organi. Ogiz bushligida bir kansha konussimon tishlar bulib, bu tishlar jag oraligi, ustki jag, tish va xatto tanglay, kanotsimon, dimog xamda parasfenoid suyaklariga joylashgan. Tishlar ogizdagi ovqatni ushlab turish ushun xizmat kiladi. Tili yuk. Ogiz- xalqum bushligidan ovqat kizilungashga, kizilungash esa oshkozonga oshiladi. Oshkozondan boshlangan Ichak takomillashgan va uning ishida spiral klapani yuk. Lekin uning urniga shu funksiyani bajaruvshi pilorik usimtalar chiqadi. Ichak bogishiga talok urnashgan. Katta jigarida ut pufagi bor. Oshkozon osti bezi Ichak buylab tarkalgan.Xavo pufakshasi korin bushligining butun orqa kismini tuldirib turadi. Uning ishi asosan azot xamda karbonat angidrid va kislorod gazlari bilan tuldirilgan. Xavo pufakshasi gidrostatik vazifani bajaradi, yani u kengayganda baliqning solishtirma ogirligi kamayadi, pushayganda esa ortadi.Nafas olish organlari. Ola buga baligida barsha suyakli baliqlar singari jabraaro tusiklar bulmaydi, shu sababli jabra yaproklari faqat jabra yoylariga birikadi. Jabra yoriqlarini tashki tomondan jabra kopkogi yopib turadi.Nafas olish akti jabra kopkoklarining xarakati va suvni jabra bushligiga yutish xamda undantashkariga itarib chiqarayotgan ogizning xarakati tufayli yuzaga keladi.

.

Suyakli-baliqlar-sinfi.doc [96 Kb] (c: 256)

-. TAS-IX!

, , , ,
SKACHAT-BESPLATNO.INFO 2013-2019